Als je over de wereld loopt, kom je eindeloos veel grenzen tegen: echt en ingebeeld, oud en nieuw, zichtbaar en onzichtbaar, begaanbaar en onbegaanbaar.
In de afgelegen Pamir van Tadzjikistan komen we langs de zoute branding van het Karakulmeer, gevangen in een gigantische meteorietkrater, op bijna 4.000 meter hoogte één van de hoogste wateren ter wereld. We lopen langs de lijnen prikkeldraad die China scheiden van Tadzjikistan (het is een nieuwe grens; Tadzjikistan heeft recent een stuk van zijn rauwe bergen overgedragen aan Peking). We stampen op de door Sovjets gebouwde snelweg die ooit de wilde Centraal-Aziatische rand van een vervagend rijk markeerde - een weg die vandaag de dag dient als een exotische speeltuin voor welgestelde Westerlingen op tourfietsen.
En in de hoge, koude woestijn van de Pamir kammen we de spookachtige stranden af van een koude woestijn die ooit de rand van een eeuwenoude zee was: de Tethysoceaan.
Guide Safina Shoxaydarova sets up camp on the beach of what was a vast, primordial ocean a hundred million years ago.
Paul Salopek
De zongewarmde golven van de Tethyspoceaan spreidden zich een eeuwigheid lang uit over de wereld, en scheidden twee oercontinenten: Laurazië in het Noorden en Gondwana in het Zuiden. Toen botsten de twee landmassa's, onvoorstelbaar langzaam, gedurende onmenselijk lange tijd, tegen elkaar, waarbij ze bergketens opstuwden in het huidige Europa (de Alpen) en Azië (de Pamir, de Karakoram, de Himalaya). De Tethysoceaan kromp. Restanten van deze ooit wereldwijde oceaan leven slechts voort als poelen; de Middellandse zee, de Zwarte zee, de Kaspische zee, het stervende Aralmeer.
Echo's van deze honderd miljoen jaar oude botsing klinken nog steeds in de Pamir.
Een paar van Azië's hoogste, steilste pieken schudden nog steeds van de aardbevingen, met trillingen en naschokken die enorme lawines losmaken en gigantische aardverschuivingen in de dalen veroorzaken.
Near Alichur, Tajikistan, the Pamirs are spattered with countless hot springs, mineral baths, and small geysers—hints of an ongoing collision between India and Asia.
Paul Salopek
Dit is de zucht van een oceaan die al lang dood is: de Tethys. De ontelbare bronnen die opborrelen uit de rotsen , uit het rivierzand en uit de alpiene weiden van de Pamir murmelen: vergeet me niet.
