Waarom zijn er van die hoge muren in Ganish?
Het middeleeuwse dorp, een afgelegen en kleine buitenpost langs de Zijde Route, was eerstijds omringd met indrukwekkende, 8-meter hoge omheiningen van hout en steen. Er is nog een overblijfsel hiervan. Zo is er ook een wachttoren met schietgaten, één van een aantal die eens de omtrek van Ganish bewaakte. Zo is er ook een hoofdingang, uit dikke planken gebouwd. Het werd altijd bij zonsondergang gesloten.
Twee jaar lang nu heb ik de vervaagde karavaan routes afgelopen die één van de wereld's pionerende experimenten in globalisatie vormden: de Zijde Route. Haar vergeten zijwegen zijn bestrooid met oude versterkte nederzettingen. Kiva, Bukhara, en Samarkand -- allen vereerde handels oases van Uzbekistan--- waren eens ommuurde bolwerken. Nederzettingen voor karavaanreizigers liggen her en der in de steppen van Kazakhstan, hun machtige torens vervallen tot hopen steen. Borstweringen. Hekken. Palissades. Grachten. Het is een ironie van menselijke relaties, van menselijke historie. Zelfs langs de in onze herinnering gouden gang van culturele uitwisseling, van openhartigheid, van vrije beweging, kropen we achter stadsmuren, versperringen, kantelen.
Video by Naveed Khan and Paul Salopek
De Zijde Route vervoerde meer dan luxe goederen: zijde, goud, porcelein, spijzen. Het verbond een honderd miljoen levens over de oude wereld. Het was een leidingsgang voor transformatieve ideëen, voor nieuwe technologieën. Griekse filosofie sijpelde oostwaard, and hielp om een Islamietische Gouden Eeuw van kunst en wetenschap te ontwikkelen. Oosterse doorbraken zoals papier, gesmeed staal, en hogere wiskunde druppelde langzaam naar het westen, daarmee bijdragend aan het ontvonken van de Europese Renaissance. Handel tussen civilisaties verwijderde de menselijke verbeeldingvermoging. Het heeft de wereld opengebroken
Toch hebben ook andere dingen via de Zijde Route gereisd. Nomadische plunderaars. Oorlogen. De oude handelswegen lieten de Mongoolse horden door. Daarna kwam de pest. Zaken rijkdom ontstook polarisatie, gevechten tussen dynastieën. Muren werden zowel rond de menselijke geest als rond steden opgetrokken. Langzaam aan, of bijna ineens, vielen de grote multi-etnische handelsrijken van Azië af in paranoia, onverdraagzaamheid, tirannie, duisternis.
Buiten het dorp van Ganish, is een groot veld met stenen ingeschreven met boodschappen van reizigers van voorheen. Er is ibex snijwerk uit de Steen Tijd. Er zijn teksten ingebeiteld in het vergeten geschrift van verdwenen rijken--Khoroshthi, Brahmi, Proto-Sorada, Sorada, Sogdian.
I leg mijn palm op de overgebleven muren van Ganish
Wat moet je behouden? Wat kan je verhandelen?
